Pomnik upamiętniający ważne wydarzenia historyczne znajduje się przy ulicy Łąkowej 4 na łódzkim Polesiu.
Monument został starannie wkomponowany w pas zieleni sąsiadujący z chodnikiem oraz budynkiem o dawnej, fabrycznej architekturze. Naturalną oprawę miejsca pamięci tworzą wysokie tuje oraz starodrzew, które wspólnie z jasną elewacją tła nadają tej przestrzeni szczególny charakter.
Dziś płoną tu znicze – symbol tego, że pamięć o ofiarach wysiedleń wciąż jest żywa w sercach łodzian. Następnym razem, przechodząc ulicą Łąkową, zwolnij na chwilę. Ta tablica to nasz wspólny dług wdzięczności wobec tych, którzy stracili tu swoje domy i wolność.
Pomnik znajduje się w Łodzi przy ulicy Łąkowej 4, na terenie Polesia (Łódź). Jest usytuowany bezpośrednio przy chodniku, wkomponowany w pas zieleni oddzielający ciąg pieszy od parkingu i zabudowań.
Za pomnikiem znajduje się ogrodzony siatką parking oraz wielopiętrowy budynek o charakterystycznej, jasnej elewacji z regularnym układem okien (prawdopodobnie dawny budynek fabryczny lub biurowy).
Miejsce pamięci jest otoczone roślinnością, a po bokach rosną wysokie tuje, które tworzą naturalną, zieloną ramę dla monumentu, a obok widoczne są pnie starszych drzew.
Napisy:
Zamieszczone trzy odrębne inskrypcje, w tym jedna na głównej tablicy oraz dwie na elementach podstawy pomnika. Oto ich wierna treść w języku polskim:
Tablica główna (na kamieniu).
TU W CZASIE OKUPACJI
HITLEROWSKIEJ
ISTNIAŁ OBÓZ PRZESIEDLEŃCZY
MIEJSCE MĘCZEŃSTWA LUDNOŚCI
POLSKIEJ
Tablica dolna po lewej stronie.
W XXX ROCZNICĘ ZWYCIĘSTWA NAD FASZYZMEM W HOŁDZIE PAMIĘCI OFIAR OBOZU SPOŁECZEŃSTWO ŁODZI
Tablica dolna po prawej stronie.
ODNOWIONO 2004 r. STARANIEM ZWIĄZKU WYSIEDLONYCH ZIEMI ŁÓDZKIEJ
Pomnik ma formę tradycyjnego obelisku opartego na naturalnych materiałach, na który złożyły się:
- Główny głaz: Centralnym punktem jest duży, pionowo ustawiony nieociosany głaz granitowy o jasnej, niemal piaskowej barwie. Ma on nieregularny, organiczny kształt, co nadaje mu surowy i podniosły charakter.
- Tablica główna: Na froncie głazu zamontowano prostokątną tablicę z czarnego, polerowanego granitu. Widnieje na niej napis:
„TU W CZASIE OKUPACJI HITLEROWSKIEJ ISTNIAŁ OBÓZ PRZESIEDLEŃCZY MIEJSCE MĘCZEŃSTWA LUDNOŚCI POLSKIEJ” - Podstawa i tablice pamiątkowe: Głaz spoczywa na dwustopniowym postumencie wykonanym z szarego granitu. Na dolnym uskoku bazy umieszczono dwie mniejsze tablice inskrypcyjne:
- Tablica lewa: Informuje o wystawieniu pomnika w 30. rocznicę zwycięstwa nad faszyzmem w hołdzie ofiarom obozu od społeczeństwa Łodzi.
- Tablica prawa: Zawiera informację o odnowieniu pomnika w 2004 roku staraniem Związku Wysiedlonych Ziemi Łódzkiej.
- Otoczenie bezpośrednie: Przed pomnikiem znajduje się niewielki plac wyłożony szarą kostką brukową oraz granitowa płyta, na której tradycyjnie stawia się znicze (widoczne na zdjęciach dwa znicze świadczą o niegasnącej pamięci mieszkańców).
Pomnik upamiętnia tragiczne wydarzenia z okresu II wojny światowej. W tym miejscu (dawne hale fabryczne) funkcjonował niemiecki obóz przesiedleńczy (Durchgangslager), przez który przeszły tysiące Polaków wysiedlanych z Łodzi i okolic. Dla wielu był to punkt etapowy przed wywózką na roboty przymusowe do Rzeszy lub do obozów koncentracyjnych.
Notka historyczna na temat obozu przy ul. Łąkowej 4 w Łodzi,.
Obóz przesiedleńczy przy ul. Łąkowej 4 w Łodzi (wówczas Litzmannstadt) został utworzony przez niemieckiego okupanta w 1939 roku na terenie dawnej fabryki wyrobów dzianych braci Szumlewiczów. Miejsce to funkcjonowało jako Durchgangslager (obóz przejściowy), będąc kluczowym punktem selekcji Polaków wysiedlanych z terenu Kraju Warty w ramach akcji germanizacyjnej. Osadzone tu osoby, w tym całe rodziny z dziećmi, przetrzymywane były w fatalnych warunkach sanitarnych, cierpiąc z powodu głodu oraz brutalnych przesłuchań. Z tego punktu etapowego transporty kierowano dalej na roboty przymusowe w głąb III Rzeszy lub do obozów koncentracyjnych i obozów zagłady. Dziś zachowany fragment murów oraz pamiątkowy obelisk stanowią jedno z najważniejszych miejsc martyrologii mieszkańców Łodzi, przypominając o tragedii tysięcy wygnanych z własnych domów.
Tablica została ustanowiona, aby oddać cześć:
- Więźniom obozu przesiedleńczego: Informuje, że w tym miejscu podczas okupacji hitlerowskiej funkcjonował obóz przesiedleńczy (miejsce przymusowego gromadzenia ludzi przed ich dalszą wywózką).
- Męczennikom narodowości polskiej: Napis wyraźnie określa to miejsce jako „miejsce męczeństwa ludności polskiej”, co wskazuje na oddanie hołdu osobom, które doświadczyły tam przemocy, nieludzkich warunków lub straciły życie.
- Czas: Okupacja hitlerowska (II wojna światowa).
- Charakter miejsca: Obóz przesiedleńczy.
- Ofiary: Ludność polska.
