Broszura inżyniera J. Malinowskiego, wydana nakładem Grupy Przemysłu Rowerowego Polskiego Związku Przemysłowców Metalowych, nosi wymowny tytuł „Rower jako sługa i przyjaciel człowieka”. Tytułowa grafika oraz kompozycja okładki symbolicznie nawiązują do niezwykłej użyteczności i niezawodności tego pojazdu w codziennym życiu. Zarówno okładka, jak i zawarte na niej treści podkreślają pozycję roweru jako taniego oraz powszechnego środka lokomocji, który wspiera człowieka niczym wierny sługa. Całość ma na celu propagowanie wiedzy o rowerze, promując przyświecające publikacji hasło „Wiedza to potęga” w zakresie licznych korzyści płynących z kolarstwa.
Czy wiesz, że w pierwszej połowie XIX wieku skonstruowano prototyp roweru przypominający „hulaj-nogę”, na którym poruszano się, odpychając nogami od ziemi? Początkowo ten wynalazek barona de Draise traktowano głównie jako zwykłą zabawkę i próbę realizacji fantazji o siedmiomilowych butach.
Spis treści.
- Rozdział I. Co to jest rower?
- Rozdział II. Wartość roweru.
- Rozdział III. Zastosowanie roweru.
- Rozdział IV. Kolarstwo w Polsce.
- Rozdział V. Rozpowszechnienie roweru w Polsce.
- Grupa przemysłu rowerowego.
- Reklamy.
Broszura inżyniera J. Malinowskiego szczegółowo omawia historię, konstrukcję, wszechstronne zastosowanie oraz prozdrowotne zalety roweru, a także analizuje stan i perspektywy rozwoju kolarstwa oraz rodzimego przemysłu rowerowego w Polsce. Całość materiału uzupełniają wymowne ilustracje oraz okładka, które symbolicznie przedstawiają ten pojazd jako niezawodnego i taniego przyjaciela oraz sługę współczesnego człowieka.
Czy wiesz, że dawniej sport kolarski niesłusznie uważano za niezdrowy i szkodliwy dla klatki piersiowej? Współczesne autorowi badania wybitnych higienistów udowodniły jednak, że jazda na rowerze doskonale pobudza oddychanie, krążenie i korzystnie wpływa na rozwój całego ciała.
Oto najważniejsze informacje z każdego z pięciu rozdziałów zawartych w publikacji.
Rozdział I. Co to jest rower?
- W tym rozdziale – Rower, uznawany za jeden z najciekawszych wynalazków ludzkiej myśli dążących do opanowania czasu i przestrzeni, wywodzi się bezpośrednio z „hulaj-nogi” skonstruowanej w pierwszej połowie ubiegłego stulecia przez barona von Draise. Konstrukcja ta była stopniowo udoskonalana poprzez wprowadzenie najpierw pedałów na przednim kole, a w dalszej kolejności napędu na koło tylne za pomocą przekładni. Mimo początkowych obaw, że gwałtowny rozwój samochodów całkowicie wyprze jednoślady, pojazd ten pozostał w pełni niezastąpiony dzięki swojej bezkonkurencyjnej taniości oraz minimalnym kosztom użytkowania. Obecnie współczesny rower stanowi lekki, trwały i wygodny środek lokomocji, który do sprawnego funkcjonowania nie wymaga ani paszy, ani benzyny.
Rozdział II. Wartość roweru.
- W drugim rozdziale – Szybkie przemieszczanie się na rowerze pozwala efektywnie oszczędzić czas roboczy, uniknąć zmęczenia oraz zyskać na wydajności pracy i zdrowiu. Najnowsze badania naukowe ostatecznie obaliły dawne mity o rzekomej szkodliwości pozycji kolarskiej, udowadniając, że jazda na rowerze doskonale wpływa na układ oddechowy, krążenie oraz rozwój klatki piersiowej. Uprawiany we właściwy sposób sport rowerowy stanowi zarazem znakomitą mechanoterapię, która skutecznie pomaga w leczeniu zniekształceń mięśni oraz stanów po złamaniach. Samo posiadanie roweru znacznie ułatwia codzienne życie, umożliwia niedrogie wycieczki krajoznawcze i stanowi poważny atut przy poszukiwaniu pracy, podczas gdy kluczowym elementem decydującym o ogólnej wartości oraz komforcie samej jazdy okazała się innowacyjna opona pneumatyczna, wynaleziona przez angielskiego lekarza Dunlopa.
Rozdział III. Zastosowanie roweru.
- W kolejnym trzecim rozdziale – Pierwsze praktyczne zastosowanie rower znalazł w sporcie, gdzie jego pionierzy musieli mierzyć się nie tylko z niedoskonałością techniki jazdy, ale także z powszechnymi ludzkimi przesądami. Z jazdą sportową ściśle wiąże się turystyka rowerowa, która skutecznie wyrabia zamiłowanie do piękna przyrody oraz rozwija zaradność. Pojazd ten zyskał również niezwykle ważne znaczenie w służbie publicznej oraz obronie kraju, o czym świadczy jego szerokie wykorzystanie przez pocztę, policję i wojsko, a posiadanie jak największej liczby rowerów przez obywateli stanowi istotną pomoc w razie konieczności obrony państwa. Dzięki temu w krajach takich jak Szwecja, Dania czy Holandia rower stał się powszechnym środkiem transportu, aktywnie wykorzystywanym na co dzień przez szerokie warstwy społeczeństwa.
Rozdział IV. Kolarstwo w Polsce.
- W 4 przedostatnim rozdziale – Pierwsze welocypedy pojawiły się na ziemiach polskich w 1866 roku, a ich początki wiązały się z niechęcią gapiów oraz licznymi trudnościami stwarzanymi przez ówczesne władze zaborcze. Mimo tych przeszkód bardzo szybko zaczęły powstawać pierwsze towarzystwa cyklistów, m.in. w Warszawie na Dynasach oraz we Lwowie. Choć w 1937 roku w Polsce zarejestrowanych było zaledwie około 600 000 rowerów, krajowy przemysł rowerowy zaczął wówczas dynamicznie konkurować z zagranicą. W kraju funkcjonowało około 60 wytwórni rowerów i części zrzeszonych w specjalnej Grupie Przemysłu Rowerowego, która aktywnie dbała o rozwój tej gałęzi gospodarki. Dzięki temu dynamiczny rozwój rodzimej produkcji znacząco ograniczył import zagraniczny i jednocześnie stworzył stabilne miejsca pracy dla setek robotników.
Rozdział V. Rozpowszechnienie roweru w Polsce.
- W ostatnim 5 rozdziale – Rower pozostaje środkiem lokomocji potrzebnym każdemu obywatelowi, dlatego w interesie państwa leży zdecydowany i silny rozwój rodzimego przemysłu rowerowego. Znaczące zwiększenie liczby rowerów w Polsce do poziomu zachodniego wymagałoby wyprodukowania milionów sztuk tych pojazdów, co zapewniłoby wieloletnie zatrudnienie tysiącom pracowników. Sprawa tak szerokiego rozpowszechnienia roweru w kraju wymaga jednak odpowiedniej ochrony celnej polskiego przemysłu przed napływem tańszych obcych wyrobów. Równie niezbędna jest intensywna propaganda oraz wszechstronne popieranie sportu kolarskiego i turystyki już od najmłodszych lat szkolnych, dzięki czemu w kraju o skromniejszych warunkach komunikacyjnych rower ma wszelkie dane ku temu, aby stać się najbardziej powszechnym środkiem lokomocji.
Czy wiesz, że przełomowy wynalazek opony pneumatycznej zawdzięczamy prowincjonalnemu angielskiemu lekarzowi Dunlopowi? Zauważył on drgania roweru swojego syna na gumowych paskach i postanowił nałożyć na koła węże napełnione powietrzem.
Do tej historycznej publikacji warto sięgnąć współcześnie, ponieważ pozwala ona poznać fascynujące początki popularyzacji kolarstwa oraz rozwój techniczny rowerów w ubiegłym stuleciu. Książka w ciekawy sposób pokazuje, jak rower – dawniej traktowany z rezerwą – stał się powszechnym, ekologicznym i ekonomicznym środkiem lokomocji. Argumenty autora dotyczące prozdrowotnego wpływu jazdy na rowerze na układ krążenia i kondycję zachowują pełną aktualność także w dzisiejszych czasach. Publikacja stanowi również cenne źródło wiedzy o historii polskiego przemysłu rowerowego i jego zmaganiach o rynkową pozycję w okresie międzywojennym. Lektura ta inspiruje do docenienia roweru nie tylko jako sprzętu sportowego, ale przede wszystkim jako wiernego i niezastąpionego przyjaciela współczesnego człowieka.
Index.
- baron von Draise (autor pomysłu poruszania dwóch połączonych kół, twórca prototypu roweru/hulaj-nogi)
- Dunlop (angielski lekarz prowincjonalny, wynalazca opony pneumatycznej)
- Klapp (profesor, powaga naukowa i higienista badający wpływ sportu)
- Kohrausch (doktor, powaga naukowa i higienista badający wpływ sportu)
- Kuntze (profesor, powaga naukowa i higienista badający wpływ sportu)
- Malinowski, J. (inżynier, autor broszury)
- Rubinrot, S. (doktor, autor artykułu w „Warszawskim Czasopiśmie Lekarskim”)
- Bicykle (welocypedy poruszane za pomocą pedałów umieszczonych na pierwszym kole)
- Części rowerowe (produkcja krajowa i import, rury, łańcuchy, opony)
- Grupa Przemysłu Rowerowego Polskiego Związku Przemysłowców Metalowych (organizacja zrzeszająca krajowe wytwórnie)
- Kolarstwo (sport i rekreacja, dawne przesądy, rozwój w Polsce)
- Opona pneumatyczna (wynalazek Dunlopa eliminujący wstrząsy i ułatwiający jazdę)
- Przemysł rowerowy (rozwój rodzimej produkcji, wytwórnie, ochrona celna, zatrudnienie)
- Rower (welocyped) (historia, konstrukcja, taniość, zalety zdrowotne, rola jako środka lokomocji)
- Służba publiczna i obrona kraju (wykorzystanie rowerów przez pocztę, policję i wojsko)
- Towarzystwa Cyklistów (pierwsze organizacje kolarskie w Polsce, m.in. na Dynasach)
- Turystyka (zastosowanie roweru do wycieczek i poznawania kraju)
- Belgia (kraj o wysokim zrozumieniu korzyści płynących z roweru)
- Dania (kraj, w którym co drugi obywatel posiada rower)
- Dynasy (siedziba Towarzystwa Cyklistów w Warszawie)
- Francja (kolebka europejskiego przemysłu samochodowego, duży wzrost liczby rowerów)
- Górny Śląsk (region Polski z dużym odsetkiem zarejestrowanych rowerów oraz Śląskim Związkiem Cyklistów)
- Holandia (kraj o powszechnym użytkowaniu rowerów przez obywateli)
- Lwów (miasto, w którym w 1886 roku powstał klub cyklistów)
- Niemcy (kraj posiadający ponad 15 milionów rowerów)
- Polska (kraj o niższym stopniu rozpowszechnienia roweru i rozwijającym się przemyśle)
- Pomorze (region Polski charakteryzujący się dużym udziałem w ogólnej liczbie rowerów)
- Poznańskie (region Polski z dużą liczbą zarejestrowanych rowerów)
- Szwecja (kraj, w którym rowerem posługują się wszyscy obywatele, w tym król)
- Szwajcaria (państwo doceniające korzyści z użytkowania roweru)
- Warszawa (miasto, gdzie powstało pierwsze Towarzystwo Cyklistów oraz siedziba wielu wytwórni)
Czy wiesz, że pierwsze welocypedy pojawiły się w Polsce już w 1866 roku, lecz początkowo ich użytkowanie napotykało opór i niechęć tłumów? Jazda po warszawskich ulicach była utrudniana przez gapiów, a wyjazdy poza miasto często kończyły się rzucaniem kamieniami w rowerzystów.
Metryka źródła.
- J. Malinowski, Rower jako sługa i przyjaciel człowieka, Warszawa: broszura nakładem Grupy Przemysłu Rowerowego Polskiego Związku Przemysłu Metalowego, [1937]. Egzemplarz cyfrowy: Biblioteka Narodowa (Polona). Domena publiczna.
