W 1930 roku, gdy Rzeczpospolita z dumą spoglądała wstecz na minioną dekadę, we Lwowie ujrzała światło dzienne ulotka, która niczym wehikuł czasu przenosi nas w atmosferę wielkich uroczystości narodowych. Dokument ten, przechowywany pieczołowicie przez Bibliotekę Narodową, stanowi świadectwo ducha tamtych dni, będąc głosem Polskiego Towarzystwa Opieki nad Grobami Bohaterów. Zapisany na papierze apel, choć kruchy fizycznie, wciąż emanuje żarliwym patriotyzmem tamtego pokolenia, przypominając o cenie, jaką zapłacono za wolność.
Z tego artykułu dowiesz się:
- O doniosłych przygotowaniach lwowskiego społeczeństwa do obchodów dziesiątej rocznicy „Cudu nad Wisłą”.
- O inicjatywie upamiętnienia postaci księdza Ignacego Jana Skorupki poprzez ufundowanie tablicy pamiątkowej.
- O roli Polskiego Towarzystwa Opieki nad Grobami Bohaterów w krzewieniu pamięci o poległych obrońcach Ojczyzny.
Ulotka, wydrukowana w zakładzie St. Küblera, wita czytelnika nagłówkiem „RODACY!” i zapowiada rychłe nadejście wiekopomnej rocznicy. Tekst, opatrzony protektoratem J.E. Księdza Arcybiskupa dr. Józefa Teodorowicza, wznosi żarliwy apel o uczczenie zwycięstwa nad Wisłą. Centralne miejsce dokumentu zajmuje poruszająca ilustracja: widać na niej postać księdza-żołnierza z krzyżem w dłoni, przewodzącego w boju młodzieży szkolnej, co stanowi metaforę duchowego i fizycznego poświęcenia. Autorzy pisma wspominają „piekielny wir walki” i „nawałę pogańskiej dziczy”, zestawiając to z jasnym słońcem wolności, które zapanowało dzięki ofierze bohaterów. Wzywają mieszkańców Lwowa, by nie pozostali w tyle za resztą kraju i poprzez datki na tablicę pamiątkową złożyli hołd nie tylko księdzu Skorupce, ale i wszystkim, którzy „w bój śmiertelny wiodła zastępy Bohaterów”.
W tamtym czasie ulotka była jak iskra wzniecająca zapał do narodowej zbiórki i jednocząca lwowian we wspólnym czynie pamięci. Dla współczesnego czytelnika dokument ten staje się cennym oknem na świat dwudziestolecia międzywojennego, ukazując, jak silnie wydarzenia 1920 roku rezonowały w świadomości ówczesnych Polaków. Dziś przypomina nam nie tylko o faktach historycznych, ale przede wszystkim o emocjach i wartościach, które definiowały tożsamość naszych przodków. Jest to świadectwo z epoki, w której pamięć o przelanej krwi była fundamentem odbudowywanego państwa. Dzięki digitalizacji możemy dziś, mimo upływu prawie stu lat, niemal osobiście odpowiedzieć na ten dawny apel i pochylić głowy nad historią.
Index.
- Bitwa Warszawska (Cud nad Wisłą): Historyczne zwycięstwo wojsk polskich nad bolszewickimi w 1920 roku, będące głównym punktem odniesienia dla rocznicowych obchodów.
- Bolszewicy (najazd bolszewicki): Określenie sił wrogich, z którymi zmagała się Polska, przedstawianych jako zagrożenie dla europejskiej cywilizacji i kultury.
- Józef Teodorowicz (Arcybiskup): Duchowny sprawujący protektorat nad inicjatywą, symbolizujący duchowe wsparcie dla działań patriotycznych.
- Ignacy Jan Skorupka (Ksiądz-Bohater): Postać poległego kapłana, ukazanego jako symbol poświęcenia i wzór dla młodego pokolenia.
- Polskie Towarzystwo Opieki nad Grobami Bohaterów: Organizacja inicjująca zbiórkę na tablicę pamiątkową, zajmująca się pielęgnowaniem pamięci o żołnierzach.
Metryka źródła publikacji.
- Tytuł: Rodacy!
- Incipit: „Zbliża się ku nam szybkim krokiem wiekopomna Rocznica dziesięciolecia «Cudu nad Wisłą». Cała Polska uczci tę Rocznicę, jako wielkie radosne Święto Narodowe! […]”
- Wariant tytułu / nazwa instytucji: Polskie Towarzystwo Opieki nad Grobami Bohaterów, Zarząd Oddziału m. Lwowa, pod protektoratem J.E. Księdza Arcybiskupa Dra Józefa Teodorowicza
- Inny tytuł: Zbliża się ku nam szybkim krokiem wiekopomna Rocznica dziesięciolecia „Cudu nad Wisłą”. Cała Polska uczci tę Rocznicę, jako wielkie radosne Święto Narodowe!
- Rodzaj dokumentu: ulotka / druk ulotny
- Rok wydania: 1930
- Miejsce wydania: Lwów
- Wydawca: nieznany
- Drukarnia: Drukarnia St. Küblera we Lwowie
- Instytucja związana z publikacją: Polskie Towarzystwo Opieki nad Grobami Bohaterów, Zarząd Oddziału m. Lwowa
- Protektorat: J.E. Ksiądz Arcybiskup dr Józef Teodorowicz
- Opis fizyczny: 1 karta; ilustracja; 34 × 21 cm
- Język: polski
- Gatunek: ulotka
- Uwagi: rok wydania ustalono na podstawie treści ulotki.
- Źródło: Biblioteka Narodowa
- Dostęp cyfrowy: Polona – „Rodacy!”
- Prawa: Domena Publiczna
