Leon Szubert w opracowaniu przybliżającym sylwetkę utalentowanego, lecz przedwcześnie zmarłego rzeźbiarza.
Głównym źródłem dla tego tekstu jest publikacja zatytułowana „Leon Szubert”, która ukazała się w 1860 roku na łamach prestiżowego czasopisma społeczno-kulturalnego „Tygodnik Ilustrowany” (Warszawa, Nr 16, str. 128-130). Wydawcą periodyku był Józef Unger (1817-1874). Publikacja, dostępna obecnie w domenie publicznej dzięki zbiorom Biblioteki Narodowej oraz Biblioteki Cyfrowej Uniwersytetu Łódzkiego (za pośrednictwem serwisu Polona.pl), zawiera nie tylko przejmujący opis życia artysty, ale także ilustrację jego wybitnego dzieła: „Przekleństwo śpiewaka”.
Leon Szubert. Geniusz w objęciach przedwczesnej ciszy
W Oświęcimiu, w roku 1829, na świat przyszedł człowiek, którego dłonie przeznaczone były do tchnięcia życia w nieposłuszną materię. Leon Szubert, bo o nim mowa, od dzieciństwa nosił w sobie iskrę, która nie dawała mu spokoju, pchała ku sztuce rzeźbiarskiej, by ostatecznie spalić go na ołtarzu własnych ambicji. To opowieść o artyście, który pasował się z „demonem natchnienia”, o nieszczęśliwym młodzieńcu, co przez dwa ostatnie lata życia, uwięziony w słabnącym ciele, cierpiał męki, widząc przed oczyma nieurzeczywistnione wizje swoich przyszłych arcydzieł.
Jego droga wiodła przez krakowską szkołę Sztattlera i Kossowskiego, przez wiedeńskie akademie, aż po Rzym – miasto, które kochał jako „piastunkę wszystkich talentów”. Tam, w cieniu watykańskich wzorców, w pracowni, w której niegdyś tworzył wielki Canova, Szubert pracował bez wytchnienia, usiłując zlać chrześcijańską myśl z antyczną formą. O głębi jego wrażliwości oraz dramatyzmie twórczości najlepiej świadczy załączona do publikacji ilustracja rzeźby „Przekleństwo śpiewaka”. To dzieło, oparte na poezji Uhlanda, pokazuje niezwykłe wyczucie tragizmu: umierające na rękach starca pacholę i ojca, którego rozpacz wzywa niebios o pomstę.
Publikacja porusza tematy walki ducha z materią, niedostatku jako nieodstępnego towarzysza artysty oraz tragizmu „przedwcześnie dojrzałego kłosa”, który zgasł w 1859 roku, nie doczekawszy pełni swojego rozkwitu. To lektura o bólu tworzenia i wielkiej nadziei, która zawsze płonęła w sercu rzeźbiarza.
Leon Szubert był artystą wpisującym się w nurt akademizmu z silnymi wpływami romantyzmu.
Publikacja ta stanowi przejmujące świadectwo epoki, w której sztuka była nie tylko zawodem, ale absolutnym powołaniem wymagającym największych poświęceń. Współczesnemu czytelnikowi przypomina ona o ulotności ludzkiego życia oraz o tym, że prawdziwy talent często okupiony jest cierpieniem, które wykracza poza ramy fizycznej egzystencji. Czytając te słowa, zyskujemy możliwość refleksji nad tym, ile wielkich wizji pozostało ukrytych w cieniu przedwczesnych odejść twórców. Tekst ten jest również cennym źródłem historycznym, pozwalającym zrozumieć realia życia polskich artystów na emigracji w połowie XIX wieku. Dzięki niej pamięć o Leonie Szubercie, choć przez lata przygaszona, na nowo staje się dostępna dla pokoleń, które potrafią docenić piękno pozostawione w glinie i rysunku.
Poniżej znajduje się pełna transkrypcja tekstu z 1860 roku, z zachowaniem oryginalnej pisowni, interpunkcji oraz form językowych z epoki.
Index.
- Canova (Antonio) – rzeźbiarz neoklasycystyczny, którego pracownia w Rzymie służyła później Szubertowi.
- Cornelius (Peter von) – wybitny artysta epoki, wspierający Szuberta radą w Rzymie.
- Demon natchnienia – metafora męczarni twórczych i nieustannego pragnienia urzeczywistnienia wizji artystycznych.
- Emmerich Katarzyna – mistyczka, której objawienia były inspiracją dla grupy rzeźbiarskiej „Ukoronowanie Chrystusa”.
- Franciszek Józef – cesarz Austrii, przedstawiony wraz z Piusem IX w rzeźbie „Konkordat”.
- Grillandajo (Domenico) – mistrz włoskiego renesansu, u którego terminował Michał Anioł.
- Hugo (Victor) – pisarz francuski, przywołany jako autor dzieła o ostatnich chwilach skazanego na śmierć.
- Kochanowski (Jan) – polski poeta, do którego zgonu porównano przedwczesną śmierć Szuberta („kłos dojrzały”).
- Konkordat – grupa rzeźbiarska Szuberta z 1856 r. przedstawiająca spotkanie Piusa IX i Franciszka Józefa.
- Kossowski (prof.) – nauczyciel rzeźby Szuberta w Krakowie.
- Michał Anioł – genialny rzeźbiarz włoski, przywołany jako przykład mistrza, który musiał pokonywać przeciwności.
- Overbeck (Friedrich) – malarz, wróżący Szubertowi świetną przyszłość w rzeźbie religijnej.
- Pius IX – papież, przedstawiony w rzeźbie „Konkordat”.
- Przekleństwo śpiewaka – główne dzieło Szuberta, oparte na poezji Uhlanda, przedstawiające tragiczny dramat.
- Sosnowski (Oskar) – polski rzeźbiarz bawiący w Rzymie, oceniający talent Szuberta jako najwyższy wśród młodych.
- Sztattler (Wojciech Korneli) – profesor malarstwa, nauczyciel Szuberta w Krakowie, oceniany przez niego krytycznie.
- Tenerani (Pietro) – rzeźbiarz, który widział w Szubercie swego następcę.
- Uhland (Ludwig) – poeta niemiecki, autor poezji, która stała się inspiracją dla rzeźby „Przekleństwo śpiewaka”.
Metryka źródła.
Tytuł publikacji: „Leon Szubert”.
Autor publikacji: redakcja.
Tytuł ilustracji: „Przekleństwo śpiewaka rzeźba Leona Szuberta”.
Publikacja: Tygodnik Ilustrowany (czasopisma społeczno-kulturalne polskie).
Miejsce, Rok, Nr, str.: Warszawa; 1860; Nr 16.
Wydawca: Józef Unger (1817-1874).
Język: polski.
Źródło/Zbiory: Biblioteka Narodowa; Biblioteka Cyfrowa Uniwersytetu Łódzkiego.
Dostępność elektroniczna: Polona.pl.
Domena Publiczna. Wolno zwielokrotniać, zmieniać i rozpowszechniać oraz wykonywać utwór, nawet w celach komercyjnych, bez konieczności pytania o zgodę. Wykorzystując utwór należy pamiętać o poszanowaniu autorskich praw osobistych Twórcy.
