Zapraszam do obejrzenia unikatowej galerii przedstawiającej żołnierzy jednej z najbardziej prestiżowych jednostek w historii polskiego oręża "Artylerii Konnej Gwardii Królewsko-Polskiej".
Na trzech szczegółowych rycinach możemy prześledzić drogę od szeregowego kanoniera z wyciorem w dłoni, przez dynamicznie ujętego oficera niższego, aż po dostojną postać pułkownika w charakterystycznym dwurożnym kapeluszu. To nie tylko pokaz mody wojskowej z lat 1815–1831, ale przede wszystkim obraz formacji, w której służyli tacy mistrzowie taktyki jak Józef Bem. Odkryj detale ukryte w ciemnozielonych mundurach i karmazynowych wypustkach, które budziły podziw na placach paradnych Warszawy i polach bitewnych XIX wieku.
Poniższe rysunki portretują żołnierzy Baterii Pozycyjnej Artylerii Konnej Gwardii Królewsko-Polskiej. Zgodnie z inskrypcjami na grafikach, przedstawiają one ramy czasowe od 1815 do 1831 roku czyli epokę wojskowości Królestwa Kongresowego, uwieńczoną zrywem powstania listopadowego
Artyleria konna gwardii była elitarną formacją, w której każdy kanonier był konny, co pozwalało na błyskawiczne przemieszczanie armat na polu bitwy.
Żołnierz (Kanonier).
Na rysunku widzimy szeregowego żołnierza w pełnym rynsztunku. Nosi on ciemnozieloną kurtkę mundurową z czarnymi wyłogami i karmazynowymi wypustkami (charakterystyczne barwy artylerii). Na głowie ma wysoką czako z czerwonym pióropuszem i metalowym emblematem gorejącego granatu.
Żołnierz trzyma w dłoni wycior, niezbędne narzędzie do czyszczenia lufy armaty po każdym wystrzale. Przez ramię przewieszona jest biała taśma z ładownicą, a u boku widoczna jest szabla artyleryjska.
Kanonierzy tej jednostki słynęli z niezwykłej sprawności. W artylerii konnej nawet najniżsi rangą żołnierze musieli być doskonałymi jeźdźcami, ponieważ ich zadaniem było wspieranie kawalerii w najgorętszych momentach walki.
Batterya Pozycyina Artylleryi Konnej Gwardii Król. Polskiego Żołnierz od r 1815 do 1831 r. Źródło ilustracji: Biblioteka Jagiellońska / Polona.pl (Domena Publiczna).
Oficer Niższy.
Ilustracja przedstawia oficera niższego szczebla (prawdopodobnie porucznika lub kapitana). Jego mundur jest bogatszy niż u szeregowca, posiada złote szlify (naramienniki) oraz ozdobne kordony (etyszkiety) zwisające z czaka i piersi. Koń oficera jest przedstawiony w dynamicznym kłusie, co podkreśla status dowódcy.
Zwraca uwagę elegancki czaprak (nakrycie pod siodło) w kolorach jednostki, z ozdobnym monogramem lub godłem w rogach. Oficerowie gwardii byli elitą towarzyską Warszawy, a ich mundury projektowano tak, by budziły podziw zarówno na paradach, jak i na polu bitwy.
Oficerowie artylerii konnej musieli posiadać wiedzę matematyczną i inżynieryjną, niezbędną do precyzyjnego kierowania ogniem, łącząc to z brawurą dowódców kawalerii.
Batterya pozycyina artylleryi konnej Gwardii Król. Polskiego Officer niższy od r 1815 do 1831 r. Źródło ilustracji: Biblioteka Jagiellońska / Polona.pl (Domena Publiczna).
Pułkownik.
Centralną postacią jest starszy oficer w stopniu pułkownika. W przeciwieństwie do pozostałych, nosi on dwurożny kapelusz (tzw. pieróg) z efektownym biało-czerwonym pióropuszem, co było typowe dla wysokich rangą dowódców w stroju służbowym lub pozaparadnym. Nosi ciemnozielony płaszcz/surdut z wysokim kołnierzem i złotymi epoletami.
Za pułkownikiem widoczny jest adiutant lub żołnierz eskorty w pełnym umundurowaniu paradnym, co podkreśla rangę głównej postaci.
Pułkownik dowodzący taką jednostką odpowiadał za całą baterię (zwykle 8 dział). W armii Królestwa Polskiego artyleria stała na światowym poziomie, m.in. dzięki reformom generała Józefa Bema, który służył właśnie w tej formacji i wprowadził m.in. rakiety kongrewskie.
Batterya Pozycyina Artylleryi Konnej Gwardii Król. Polskiego Pułkownik od r 1815 do 1831 r. Źródło ilustracji: Biblioteka Jagiellońska / Polona.pl (Domena Publiczna).
Wszystkie trzy grafiki pochodzą prawdopodobnie z serii dokumentującej barwę i broń Wojska Polskiego, wykonanej z dużą dbałością o detale mundurowe tzw. ikonografia mundurowa. Pokazują one hierarchię i specjalizację wewnątrz jednej z najbardziej prestiżowych jednostek tamtej epoki.
Metryka źródła.
Tytuł grafiki/rysunku:
- "Batterya Pozycyina Artylleryi Konnej Gwardii Król. Polskiego Żołnierz od r 1815 do 1831 r".
- "Batterya pozycyina artylleryi konnej Gwardii Król. Polskiego Officer niższy od r 1815 do 1831 r."
- "Batterya Pozycyina Artylleryi Konnej Gwardii Król. Polskiego Pułkownik od r 1815 do 1831 r."
Okres czasowy powstania: 1850-1860 XIX w.
Język: polski.
Słowa kluczowe: wojsko polskie, Królestwo Kongresowe.
Prawa autorskie: Domena Publiczna. Wolno zwielokrotniać, zmieniać i rozpowszechniać oraz wykonywać utwór, nawet w celach komercyjnych, bez konieczności pytania o zgodę. Wykorzystując utwór należy pamiętać o poszanowaniu autorskich praw osobistych Twórcy.
Dostęp PDF: Polona.pl.
Źródło: Biblioteka Jagiellońska.
Gatunek: Grafika, rysunek, akwarela.
