Nieboczowy prastara osada nad Odrą odkryły przed czytelnikami dawnej prasy z 1926 roku sekrety piastowskich grodów, tatarskich hord oraz legendarnych monet.
Czy wiesz, że nazwa prastarego Raciborza pochodzi od słowiańskiego imienia „Ratibor”, co oznacza tyle, co walczący” lub wojujący”?
Z tego artykułu dowiesz się:
- Jakie były piastowskie korzenie oraz etymologia nazwy Raciborza i sąsiadujących z nim historycznych Nieboczów.
- W jaki sposób wiekowy, drewniany kościółek w Nieboczowach przetrwał wieki dzięki tajemniczej srebrnej monecie króla Augusta II.
- O dramatycznym najeździe tatarskim z 1241 roku i cudownym ocaleniu grodu przez świętego Marcelego z ognistą pałką.
Nad brzegiem Odry leżały stare Nieboczowy. Osada pamiętała czasy dawnych Piastów. Przez wieki tędy wiódł szlak handlowy na północ. W 1320 roku wzniesiono tam drewnianą świątynię. Wygląd kościółka uwieczniła zachowana rycina. W środku schowano srebrny talar Augusta II. Król podróżował tędy do Drezna. Lud wierzył w niezwykłą moc monety. Kościół miał stać, dopóki moneta nie zyska fortuny na nowy mur. W 1241 roku ziemię nawiedziły hordy Tatarów. Sunęły one ze strachem spod murów Raciborza. Tam niebiańską mocą obronił miasto święty Marceli. Dziś te opowieści pachną dawną, spiżową historią.
Oto dokładna transkrypcja tekstu z 1926 roku, z zachowaniem oryginalnej pisowni, interpunkcji oraz charakterystycznych cech językowych:
Z wędrówki po Polsce. Nieboczowy pow. Rybnik. (Wojew. Śląskie.)
ODSZUKAJCIE młodzi Czytelniki na mapie źródła rzeki Odry i podążcie z jej biegiem aż do prastarej siedziby Piastów, Raciborza. Na południe od tego miasta odszukajcie ujście rzeki Cyny wpadającej z lewego brzega do Odry. Niedaleko miejsca tego na prawym brzegu Odry i na samej granicy leży niewielka ale bardzo stara wioska Nieboczowy.
Wieś Nieboczowy to najstarsza osada w dawnem księstwie Raciborskiem. Księstwo Raciborskie przed rokiem 1138 należało do Polski, ale na mocy testamentu Bolesława Krzywoustego Polska została podzielona pomiędzy jego synów. Najstarszy z nich Władysław otrzymał Śląsk i Kraków. Po jego śmierci w r. 1163 Śląsk Górny wraz z Raciborzem odziedziczył syn jego Mieczysław. W r. 1283 czterej synowie księcia śląskiego Władysława wnuka Mieczysławowego, podzielili się ojcowizną i jeden z nich Przemysław otrzymał księstwo Raciborskie. Od tego czasu datuje się powstanie rzeczywiste Księstwa Raciborskiego jako księstwa samodzielnego. Nazwa Raciborż pochodzi od słowiańskiego imienia „Ratibor“ (znaczy tyle co walczący, wojujący). Początki miasta sięgają roku 850 po Narodzeniu Chrystusa Pana.
Wieś Nieboczowy istnieje tak dawno jak i Raciborż. Leżała na szlaku (drodze) handlowym prowadzącym z południa na północ wzdłuż rzeki Odry do Opola i dalej do morza Bałtyckiego.
Około roku 1320 zbudowano tu kościółek drewniany, który przetrwał do naszych czasów. W kościółku przechowują do dzisiaj srebrny pieniądz z czasów panowania króla polskiego Augusta II który często przez Nieboczowy i Raciborż przejeżdżał do rodzinnego Drezna. Lud opowiada sobie, że staruszek kościółek dotąd nie ulegnie zniszczeniu, aż przechowywana moneta nabierze takiej wartości, że za nią będzie można wybudować nowy murowany kościół.
Przez Nieboczowy przechodziły hordy Tatarów gdy w r. 1241 zdążały na Raciborż. Mieszkańcy tej wioski widzieli również te same hordy gdy ze strachu i w dzikim popłochu uciekały z spod murów Raciborza, odegnane ognistą pałką św. Marcelego, patrona Raciborza, który w czasie oblężenia miasta zjawił się nad miastem i cudownie ocalił je od zagłady.
(ka — mi)(Uwaga : Tekst opatrzony był ryciną przedstawiającą drewnianą świątynię z podpisem: „Nieboczowy. Starożytny kościółek.”)
Czy wiesz, że w drewnianym kościółku w Nieboczowach przechowywano srebrny pieniądz z czasów Augusta II, który według ludowych podań miał ufundować nowy, murowany kościół?
Dla czytelników 1926 roku artykuł ten był żywą lekcją patriotyzmu i powrotem do korzeni w odrodzonej Polsce. Współczesnemu odbiorcy przypomina o bezcennych, zatopionych w przeszłości małych ojczyznach, których dawny duch przetrwał w legendach i na pożółkłych kartach prasy.
Index.
- August II – król polski, którego srebrny pieniądz przechowywano w nieboczowskim kościółku i który podróżował przez te tereny do Drezna.
- Bolesław Krzywousty – polski władca, w wyniku którego testamentu z 1138 roku doszło do podziału państwa między synów.
- Cyna – rzeka wpadająca lewym brzegiem do Odry, w pobliżu której leżały Nieboczowy.
- Drezno – rodzinne miasto króla Augusta II, do którego władca często przejeżdżał przez Nieboczowy i Raciborż.
- Hordy Tatarów – najeźdźcy, którzy w 1241 roku ciągnęli na Raciborż i uciekali w popłochu spod jego murów.
- Księstwo Raciborskie – dawne księstwo piastowskie na Śląsku, wydzielone ostatecznie w 1283 roku dla księcia Przemysława.
- Mieczysław – syn Władysława, który w 1163 roku odziedziczył Górny Śląsk wraz z Raciborzem.
- Nieboczowy – najstarsza osada w dawnym księstwie Raciborskim, leżąca na prawym brzegu Odry, słynąca z drewnianego kościółka.
- Odra – rzeka, wzdłuż której wiodła dawna droga handlowa z południa na północ do Opola i Bałtyku.
- Opole – miasto leżące na północnym szlaku handlowym wzdłuż Odry.
- Przemysław – syn księcia śląskiego Władysława, który w 1283 roku otrzymał księstwo Raciborskie.
- Raciborž (Racibórz) – prastara siedziba Piastów, której początki sięgały 850 roku, nazwana tak od imienia „Ratibor”.
- Ratibor – słowiańskie imię oznaczające walczący, wojujący”, od którego pochodzi nazwa Raciborza.
- Śląsk – kraina historyczna otrzymana przez najstarszego syna Bolesław Krzywoustego, Władysława, w 1138 roku.
- Święty Marceli – patron Raciborza, który według legendy zjawiał się w czasie oblężenia miasta z ognistą pałką i ocalił je przed Tatarami.
- Władysław – najstarszy syn Bolesław Krzywoustego, który otrzymał Śląsk i Kraków, a także dziad książąt dzielących ojcowiznę w 1283 roku.
Czy wiesz, że tatarskie hordy w 1241 roku miały uciekać w panice spod murów Raciborza przepłoszone przez patrona miasta, świętego Marcelego, dzierżącego ognistą pałkę?
Metryka źródła.
Tytuł: Artykuł „Z wędrówki po Polsce. Nieboczowy pow. Rybnik. Woj. śląskie”, autor (ka-mi).
Tytuł: Ilustracja „Nieboczowy. Starożytny kościółek”.”
Czasopismo: „Młody Polak. Ilustrowany dwutygodnik dla młodzieży polskiej”.
Katowice, 1926, Nr 1.
Współtwórca: Marian Kantor-Mirski (1884-1942).
Wydawca: Śląski Zarząd Okręgowy Stowarzyszenia Chrześcijańsko-Narodowego Nauczycielstwa Szkół Powszechnych w Polsce.
Lokalizacja oryginału: Biblioteka Śląska, Katowice.
Digitalizacja: Społeczna Pracownia Digitalizacji ŚBC przy Bibliotece Śląskiej (wolontariat).
Dostęp cyfrowy: Polona.pl.
